شهر در طرفين رود « كر » واقع است . طرف غربى رودخانه ، آبادتر از طرف شرقى است ؛ و چون خود شهر در وسط دو كوه و شعبات آن واقع شده ، ممكن نيست كه جميع شهر را به تمامه به مدنظر آورد ، ولى از سر كوه « بوتانيك » ، دورنماى شهر با كمال خوبى نمايان مىشود ؛ چنان‌چه عكس تمامى شهر را نيز از آن كوه برداشته‌اند . كوچ [ ه ] هاى شهر خط مستقيم و مسطح و مفروش به سنگ‌فرش [ هستند ] و دو طرف سكو است . بهترين جميع كوچ [ ه ] ها ، « بلوارد » بزرگى است كه مقابل خانهء « سردار » به امتداد بالا نهاية طراحى كرده‌اند . عرض اين « بلوار » 45 قدم است و اكثر عمارات ممتازه در جنبين اين كوچه واقع است . چراغ گاز در اغلب كوچ [ ه ] ها ، شبها تا صبح روشن است . اهل شهر ، شب و روز متصلا با « كالسكه » و « پايتون » « 1 » سرواز و امثال آن ، هميشه مترددند . از كثرت تردد ، صداى كالسكه كليهء شهر را پيچيده [ است ] . از قرارى كه در نمرهء كالسكه‌ها ديده شد ، تا 700 كالسكه كرايه [ اى ] در كوچه و بازار موجود است ، غير از آن‌كه اعيان شهر خودشان مخصوصا دارند . از رودخانهء « كر » ، آب جارى و نهرى به داخل و خارج شهر نيست ، ولى با « تلونب [ ه ] « 2 » ها » از اين رود جميع باغ‌ها را آبيارى مىنمايند . مذكور داشتند اگر از قرار برآورد مهندسين ، از بالاى شهر ، از رودخانهء « كر » نهرى منشعب ساخته و از كمر كوه به سمت شهر داخل و جارى نمايند ، جميع شهر را آب خواهد گرفت . مخارج اين نهر را هم تا 000 ، 150 « منات » تخمين كرده‌اند . در سمت غربى شهر ، خارج از آبادى در كمر كوه « گنبدى » است مشهور به « مزار شيخ صنعان » « 3 » . محتمل است كه اين مزار « مدفن شيخ » نباشد . و ما بين شهر و مزار

--> ( 1 ) . پايتون يا فايتون ، ( Phaeton ) همان درشكه ( Droschke ) است . اين واژه روسى به فارسى آمده و در شهرهاى شمالى به مطلق درشكه گفته مىشود . ( 2 ) . تلمبه . يا تلنبه ، واژه‌اى است تركى ، به معناى ابزارى كه با آن آب را از پايين مىبرند . پمپ ( Pompe ) ، ناسوس . ( 3 ) . شيخ صنعان ( San'an ) ، طبق روايت عطار مردى است صوفى كه در مكه در عربستان سعودى 700 مريد داشت و بر اثر خوابى كه ديد با جمعى از مريدان به روم رفت و عاشق دخترى مسيحى شد و به دين مسيحيت گرويد . احتمالا اهل شهر « صنعا » يمن بوده است . ظاهرا وى همان عبد الرزاق صنعانى يمنى